Functioneren van de overheid
Goed beleid valt of staat bij het functioneren van de overheid. Veel van ons werk op het gebied van macro-economie en sociaal beleid raakt aan het functioneren van de overheid. Effectief beleid vergt namelijk een overheid die goed besluiten kan nemen én uitvoeren.
Hieronder lees je meer over:
Strategische functie overheid
De Rijksoverheid moet vooruit kunnen kijken en de politiek van goed doordachte beleidsopties voorzien. Beleidsopties die niet alleen passen bij vandaag, maar ook bij de toekomst. Wij brengen in kaart hoe het gesteld is met deze strategische kracht en doen voorstellen tot versterking.
Nederland is gebaat bij politici die besluiten nemen op basis van een zo compleet en afgewogen mogelijk beeld van de beleidsopties. Dat vraagt om ambtenaren die de tijd, ruimte en vrijheid hebben om gedegen analyses te maken. Maar er zijn signalen dat dit strategische vermogen onder druk staat. Tijd om de strategische beleidsfunctie van de Rijksoverheid onder de loep te nemen.
Ministeries hebben hun handen vol aan lopende vraagstukken, en komen amper toe aan de lange termijn. Daarom moet de overheid meer strategische kennis in huis halen, in de vorm van een interne consultant.
Bij de aanpak van de stikstofcrisis heeft Rutte IV twee opties: kiezen, of niet kiezen. Of het onteigent alleen de vijfduizend meest vervuilende boeren, of het verspreidt de ellende over alle 30 duizend betrokken boeren. Het ministerie van Financiën heeft deze twee opties naast elkaar gelegd. De gerichte aanpak zou slechts €10 mld. kosten, terwijl het gekozen alternatief wordt geraamd op €34 mld.
De Tweede Kamer wil een nieuwe open bestuurscultuur met een regeerakkoord op hoofdlijnen, meer inzicht in bestuurlijke afwegingen en inhoudelijke politieke discussies. Dit vraagt niet alleen een nieuwe werkwijze van politici, maar ook een ambtenarenapparaat dat goed kan balanceren tussen de haast van vandaag en de complexe uitdagingen van de toekomst.
Nederland is gebaat bij politici die besluiten nemen op basis van een zo compleet en afgewogen mogelijk beeld van de beleidsopties. Dat vraagt om ambtenaren die de tijd, ruimte en vrijheid hebben om gedegen analyses te maken. Maar er zijn signalen dat dit strategische vermogen onder druk staat. Tijd om de strategische beleidsfunctie van de Rijksoverheid onder de loep te nemen.
De Tweede Kamer wil een nieuwe open bestuurscultuur met een regeerakkoord op hoofdlijnen, meer inzicht in bestuurlijke afwegingen en inhoudelijke politieke discussies. Dit vraagt niet alleen een nieuwe werkwijze van politici, maar ook een ambtenarenapparaat dat goed kan balanceren tussen de haast van vandaag en de complexe uitdagingen van de toekomst.
Democratische rechtsstaat
Sterke instituties zijn de ruggengraat van democratie en economie. Goed functionerende instituties zijn essentieel voor een gezonde democratie en voor economische groei. Ze bieden stabiliteit, rechtszekerheid en vertrouwen in beleid. Binnen dit onderwerp houden we ons bezig met democratische besluitvorming en institutionele kwaliteit, in relatie tot de economie.
Dit rapport onderzoekt hoe stevig Nederlandse democratische waakhonden zijn verankerd. We brengen juridische, organisationele en financiële kwetsbaarheden van negentien waakhonden van de democratie in kaart.
Een goed begrip van de voor- en nadelen van institutionele onafhankelijkheid is onontbeerlijk. Waarom kiezen we voor onafhankelijkheid, en welke nadelen nemen we daarbij op de koop toe? En wanneer is het juist wenselijk dat de politiek zelf een besluit neemt? Het publieke debat over deze vraagstukken kan beter. Het richt zich nu vaak op individuele inhoudelijke casussen, en weinig op de institutionele inrichting.
De coalitiepartijen willen dat er meer afstand komt tussen de Tweede Kamer en het kabinet. Maar van een extraparlementair kabinet lijkt met politiek bezette ministerposten geen sprake. Willen de coalitiepartijen meer afstand, dan zijn heldere afspraken nodig
In samenwerking met het ministerie van Binnenlandse Zaken deden wij onderzoek naar de relatie tussen democratie en economische groei. Dit werkdocument geeft een overzicht van de belangrijkste bevindingen.
The benefits of internationalization far outweigh the drawbacks. But the academic community should be aware that a policy debate around those drawbacks has been ongoing for some time.
Uitvoering
De uitvoering van beleid staat onder druk. Achterstallig onderhoud, personeelstekorten en steeds complexer beleid maken dat de uitvoering piept en kraakt. Problemen in de uitvoering worden pas laat zichtbaar waardoor bijsturen lastig is. Wij brengen knelpunten in kaart en doen voorstellen om de uitvoering vlot te trekken.
Het ontbreken van een heldere definitie van complexiteit hindert een vereenvoudiging van het stelsel van belastingen en toeslagen. Daarom introduceren wij een definitie waarmee de effecten van wijzigingen in het stelsel op de complexiteit kunnen worden meegenomen.
Zoals bij elke verkiezing rekende het CPB de verkiezingsprogramma’s door. Maar wat ontbreekt, is inzicht in wat echt telt: eenvoud. De opbrengsten van een echte stelselverandering bleven buiten beschouwing, terwijl die aanzienlijk kunnen zijn, schrijven Jasper J. van Dijk en Miriam Gielen van het Instituut voor Publieke Economie.
Het vereenvoudigen van het overheidsbeleid – voor burgers én voor politici – kan niet zonder te definiëren hoe complexiteit nu precies impact heeft.
Het ontbreken van een heldere definitie van complexiteit hindert een vereenvoudiging van het stelsel van belastingen en toeslagen. Daarom introduceren wij een definitie waarmee de effecten van wijzigingen in het stelsel op de complexiteit kunnen worden meegenomen.
Dit rapport onderzoekt hoe stevig Nederlandse democratische waakhonden zijn verankerd. We brengen juridische, organisationele en financiële kwetsbaarheden van negentien waakhonden van de democratie in kaart.